یکی از رایج‌ترین اصطلاحاتی که در زمان ازدواج شنیده می‌شود، «مهریه عندالمطالبه» است؛ اما بسیاری از افراد بدون آگاهی دقیق از آثار حقوقی آن، عقدنامه را امضا می‌کنند.
در عمل، بخش زیادی از اختلافات خانوادگی و پرونده‌های حقوقی مربوط به مهریه، ناشی از ناآگاهی نسبت به همین مفاهیم است.
در این مطلب، مفهوم مهریه عندالمطالبه، تفاوت آن با عندالاستطاعه و آثار حقوقی آن را بررسی می‌کنیم.
—
مهریه چیست؟
مهریه مالی است که به موجب عقد نکاح، مرد متعهد به پرداخت آن به زن می‌شود.
مهریه می‌تواند:
– وجه نقد- سکه- طلا- ملک- خودرو- یا هر مال دارای ارزش قانونی باشد.
به محض جاری شدن عقد، زن مالک مهریه می‌شود.
—
عندالمطالبه یعنی چه؟
وقتی مهریه «عندالمطالبه» باشد، یعنی:زن هر زمان که بخواهد، می‌تواند مهریه خود را مطالبه کند و اصل بر این است که مرد باید آن را پرداخت کند.
در این حالت، زن برای درخواست مهریه نیاز به اثبات توانایی مالی مرد ندارد.
به بیان ساده:مهریه عندالمطالبه یعنی «به محض مطالبه، قابل پرداخت است».
—
تفاوت مهریه عندالمطالبه و عندالاستطاعه
این دو اصطلاح تفاوت بسیار مهمی دارند.
مهریه عندالمطالبه
در این نوع مهریه:
– اصل بر پرداخت است- و مرد باید در صورت مطالبه، تکلیف پرداخت را مشخص کند
—
مهریه عندالاستطاعه
در این حالت:زن معمولاً باید استطاعت و توانایی مالی مرد را اثبات کند.
یعنی صرف مطالبه مهریه برای الزام به پرداخت کافی نیست و وضعیت مالی زوج اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.
—
آیا زن می‌تواند بلافاصله بعد از عقد مهریه را مطالبه کند؟
بله.
از نظر قانونی، زن از لحظه وقوع عقد مالک مهریه می‌شود و می‌تواند حتی بلافاصله پس از عقد آن را مطالبه کند.
این موضوع وابسته به:
– شروع زندگی مشترک- برگزاری مراسم- یا گذشت زمان نیست.
—
آیا نپرداختن مهریه جرم است؟
مهریه یک تعهد مالی است و موضوع آن بیشتر جنبه حقوقی دارد؛ اما در صورت مطالبه و صدور حکم یا اجراییه، ممکن است محدودیت‌های قانونی برای مرد ایجاد شود.
برای مثال:
– توقیف اموال- توقیف حساب بانکی- ممنوع‌الخروجی- یا اقدامات اجرایی دیگر
ممکن است در برخی شرایط اعمال شود.
—
آیا زن می‌تواند اموال مرد را توقیف کند؟
در صورت طی مراحل قانونی، بله.
اگر مهریه مطالبه شود و پرداخت صورت نگیرد، ممکن است:
– حساب بانکی- خودرو- ملک- حقوق و مزایا- یا برخی دارایی‌های دیگر توقیف شوند.
البته بعضی اموال طبق قانون مستثنیات دین محسوب می‌شوند و قابل توقیف نیستند.
—
آیا مرد می‌تواند مهریه را قسط‌بندی کند؟
بله.
اگر مرد توانایی پرداخت یکجای مهریه را نداشته باشد، ممکن است درخواست:
– اعسار یا- تقسیط مهریه مطرح کند.
دادگاه وضعیت مالی، درآمد و دارایی‌های شخص را بررسی می‌کند و ممکن است پرداخت مهریه را به‌صورت اقساط تعیین کند.
—
آیا بخشیدن مهریه قابل بازگشت است؟
این موضوع به نحوه بخشش و شرایط آن بستگی دارد.
در بعضی موارد:
– بخشش قطعی است- و در بعضی شرایط ممکن است مسائل حقوقی متفاوتی مطرح شود
به همین دلیل، امضای هرگونه سند مربوط به مهریه باید با دقت و آگاهی انجام شود.
—
چند باور اشتباه درباره مهریه
۱. «مهریه فقط روی کاغذ است»
خیر.
مهریه یک تعهد قانونی و رسمی محسوب می‌شود و می‌تواند آثار حقوقی جدی داشته باشد.
—
۲. «تا طلاق نباشد مهریه قابل مطالبه نیست»
اشتباه است.
زن می‌تواند حتی بدون درخواست طلاق، مهریه خود را مطالبه کند.
—
۳. «هر مهریه‌ای حتماً باید کامل و فوری پرداخت شود»
در عمل، موضوع به شرایط مالی، رسیدگی قضایی و تصمیم دادگاه بستگی دارد.
—
چرا آگاهی درباره مهریه مهم است؟
بسیاری از افراد:
– بدون شناخت کافی- تحت تأثیر احساسات- یا صرفاً بر اساس عرف درباره مهریه تصمیم می‌گیرند.
در حالی که مهریه یک موضوع کاملاً حقوقی است و آثار مالی و قانونی مهمی دارد.
—
نتیجه‌گیری
مهریه عندالمطالبه یعنی زن هر زمان بخواهد می‌تواند مهریه را مطالبه کند و اصل بر قابل پرداخت بودن آن است.
این موضوع می‌تواند آثار حقوقی مهمی برای هر دو طرف ایجاد کند؛ از جمله:
– اقدامات اجرایی- توقیف اموال- یا تقسیط مهریه
به همین دلیل، آگاهی از مفاهیم حقوقی مربوط به مهریه قبل از امضای عقدنامه اهمیت بسیار زیادی دارد و می‌تواند از بسیاری اختلافات آینده جلوگیری کند.